Аҳаммияти баҳсҳои ахлоқӣ

لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَى الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُّبِينٍ 

Тарҷумаи оят: Яқинан Худованд бар мӯъминон миннат ниҳод (ва неъмати бузурге бахшид) ҳангоме ки паёмбаре аз ҷинси худашон дар миёни онон мабъус кард то оёту нишонаҳои хешро бар онон бихонад ва покашон гардонад ва китобу ҳикмат ба онҳо биёмӯзад. Ҳарчанд пеш аз он дар гумроҳӣ ва залолати ошкоре буданд.[1]

Хулосаи тафсир аз ояи шарифа

Аз аҳдофи биъсати Паёмбари Ислом (саллалоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) тазкияи нафсҳо ва тарбияти инсонҳо ва парвариши ахлоқи ҳасана буда аст. Ҳатто  метавон гуфт, ки тиловати оёти илоҳӣ ва таълими китобу ҳикмат, муқаддимае барои масъалаи тазкияи нафсҳо ва тарбияти инсонҳо аст. Ҳамон чизе, ки ҳадафи асливу асосии илми ахлоқро ташкил медиҳад.

Шояд ба ҳамин далел дар ояи шарифа “тазкия” бар “таълим” пешӣ гирифта ва қабл аз он омада аст, чаро ки ҳадафи аслӣ ва ниҳоӣ, “тазкия” аст ҳарчанд дар амал, “таълим” муқаддам бар он мебошад. Вале агар дар ояи дигаре мушоҳида мекунем, ки Худованди субҳон “таълим”-ро бар “тазкияи ахлоқ” муқаддам дошта ва фармуда аст:

رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنتَ العَزِيزُ الحَكِيمُ

Тарҷумаи оят: Парвардигоро! Дар миёни онон фиристодаҳое аз худашон мабъус намо то оёти Туро бар онон бихонад ва китобу ҳикмат ба онон биёмӯзад ва покизаашон гардонад, зеро ки Ту худ шикастнопазир ва ҳаким ҳастӣ.[2]

 Фармудаи Худованди субҳон дар ин ояи карима, нозир ба тартиби табиъӣ ва хориҷии он аст, ки маъмулан “таълим” муқаддимае барои “тарбият ва тазкия” мебошад. Бинобарин ҳар кадом аз ояҳо ба яке аз абъоди ин масъала менигарад.

Эҳтимоли дигар ин аст, ки манзур аз ин тақдиму таъхир, ин аст, ки ин ду вожа[3] дар якдигар таъсири мутақобил доранд. Яъне ҳамон гуна ки омӯзишҳои саҳеҳ, сабаби боло бурдани сатҳи ахлоқ ва тазкияи нафсҳо мешавад, вуҷуди фазоили ахлоқӣ дар инсон низ сабаби боло бурдани сатҳи илму дониши ӯст. Чаро ки инсон вақте метавонад ба ҳақиқати илму огоҳӣ бирасад, ки аз “лаҷоҷат” ва “кибру ғурур” ва “худпарастӣ” ва “таъассуби кӯркӯрона”, ки садди роҳи пешрафтҳои илмиаш ҳастанд, холӣ бошанд. Дар ғайри ин сурат ин гуна мафосиди ахлоқӣ, ҳиҷобе бар чашму дили ӯ меафканад, ки натавонад чеҳраи ҳақро  ончуноне ки ҳаст, мушоҳида намояд ва дар натиҷа аз қабул ва пазириши он боз мемонад.

Таваҷҷӯҳ ва эҳтимоми фавқулода ва беназири Қуръони маҷид ба масоили ахлоқӣ ва таҳзиб нафсҳо ба унвони як масъалаи асосӣ ва зербиноӣ аз ояҳои фаровоне қобили истифода аст. Ояи мавриди баҳс, биъсати паёмбареро, ки мураббии ахлоқӣ ва муаллими китобу ҳикмат аст, ба унвони миннати бузург ва неъмати азиме аз ноҳияи Худованди субҳон шуморида аст ва ин далелу санад бар аҳамияти ахлоқ аст.[4]

 


[1] Сураи Оли Имрон, ояи 164

[2] Сураи Бақара, ояи 129

[3] Таълиму тарбият

[4] Ахлоқ дар Қуръон, тадвини алломаи фақеҳ, Макорими Шерозӣ (ҳафазаҳуллоҳ)

Share on facebook
Share on twitter
Share on vk
Share on odnoklassniki
Share on telegram
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

Охирин матолиб

Чаро Қуръон комилтарин китоб аст?

Дӯст дорам пеш аз посух додан чанд савол аз шумо бипурсам: -Агар китоберо як доинишманд бинависад, комилтар аст, ё фарди ғайри донишманд?

Азизтарин мардум назди Расули Худо(с)

Ислом динест, ки барои ҳидоят ва нишон додани роҳи саҳеҳи зиндагӣ ба инсонҳо омадааст ва дастуроти он бар рӯи муҳаббат ва отифаи инсонӣ гузошта шудааст....

Ҳазрати Фотима (рз):

أَزْهَدُ النَّاسِ مَنْ تَرَكَ الْحَرَامَ أَشَدُّ النَّاسِ اجْتِهَاداً مَنْ تَرَكَ الذُّنُوبَ  Зоҳидтарини мардум касе аст, ки ҳаромро тарк кунад, кӯшотарини мардум касе аст, ки гуноҳонро...

Дуои ҳазрати Фотимаи Заҳро(рз)

Садои нарми ҳазрати Фотимаи Заҳро (Саломи Худо бар ӯ бод) ба гӯш мерасид. Имом Ҳасан (Саломи Худо бар ӯ бод) порчаи нозукеро, ки рӯи сараш...

Тарҷумаи сураи Бақара

Ин сура дар Мадина нозил шуда ва 286 оят дорад. Ба номи Худованди Бахшандаи Бахшоишгар 1               Алиф, Лом, Мим. (Бузург аст Худованде, ки ин китоби...

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *